Apokalipsa według Béli Tarra. Retrospektywa filmów

Béla Tarr (1955–2026) – węgierski reżyser, scenarzysta i producent filmowy, jeden z najważniejszych i najbardziej wpływowych twórców światowego kina autorskiego. Jego twórczość zajmuje wyjątkowe miejsce w historii kina, wyznaczając nowe możliwości filmowego języka i sposobu opowiadania o ludzkiej egzystencji. Tarr konsekwentnie odrzucał tradycyjną dramaturgię, psychologiczne wyjaśnienia i narracyjną linearność, zastępując je hipnotycznym rytmem długich ujęć, precyzyjnie komponowanymi ruchami kamery, ascetyczną czarno-białą fotografią i niezwykłą intensywnością obserwacji.

Jego kino jest medytacją nad czasem, przemijaniem, samotnością i rozpadem świata. Bohaterowie Tarra funkcjonują w rzeczywistości naznaczonej społeczną degradacją, beznadzieją i metafizycznym niepokojem. Szczególną rolę odgrywają w jego filmach krajobraz, deszcz, przestrzeń i powtarzalność codziennych gestów, które stają się pełnoprawnymi elementami filmowej narracji. Współpracując przez wiele lat z pisarzem László Krasznahorkaiem, stworzył dzieła o wyjątkowej sile wizualnej i filozoficznej, wymykające się tradycyjnym kategoriom kina.

Kino Béli Tarra jest kinem apokalipsy rozciągniętej w czasie – opowieścią o świecie, który nie tyle zmierza ku katastrofie, ile już się po niej znajduje. To przejmująca wizja rozpadu cywilizacji, więzi międzyludzkich i metafizycznego porządku, w której codzienność staje się doświadczeniem końca. Tarr nadał tej wizji niezwykłą formę: hipnotyczną, kontemplacyjną, pozbawioną złudzeń, a zarazem głęboko humanistyczną.

Do najważniejszych filmów reżysera należą „Potępienie” (1988), monumentalne, ponad siedmiogodzinne „Szatańskie tango” (1994), „Harmonie Werckmeistera” (2000), „Człowiek z Londynu” (2007) oraz „Koń turyński” (2011), którym zamknął swoją drogę twórczą.

Znaczenie kina Béli Tarra wykracza daleko poza dorobek jednego wybitnego reżysera. Jego radykalna konsekwencja artystyczna, redefinicja filmowego czasu i obrazu oraz przekonanie, że kino może być doświadczeniem kontemplacyjnym i filozoficznym, wywarły wpływ na kolejne pokolenia twórców. Tarr dowiódł, że film nie musi opowiadać historii w tradycyjnym sensie – może stać się samodzielnym sposobem doświadczania świata. Jego dzieło należy dziś do najważniejszych osiągnięć kina modernistycznego i stanowi jeden z najbardziej konsekwentnych projektów artystycznych w historii współczesnej kinematografii.

10.01.2027 niedziela
24.02.2027 środa
13.01.2027 środa
03.02.2027 środa
28.02.2027 niedziela
17.01.2027 niedziela
24.03.2027 środa
20.01.2027 środa
17.02.2027 środa
07.03.2027 niedziela
23.01.2027 sobota
21.02.2027 niedziela
24.01.2027 niedziela
17.03.2027 środa
27.01.2027 środa
10.02.2027 środa
14.03.2027 niedziela
31.01.2027 niedziela
10.03.2027 środa
07.02.2027 niedziela
03.03.2027 środa
14.02.2027 niedziela
31.03.2027 środa