Potępienie

Karrer, samotny mężczyzna w średnim wieku, wygląda przez okno na kopalniane wagoniki, niknące jeden za drugim we mgle. Przemysłowy pejzaż rozpościerający się wokół kopalni jest prawie nierzeczywisty, wydaje się być wytworem wyobraźni.

Jedynym przyjacielem Karrera jest Willarski, właściciel baru „Titanic” i drobny rzezimieszek, beznadziejnie kochający się w zamężnej piosenkarce z baru. Chcąc pozbyć się jej męża, Karrer namawia małżonka kobiety, by ten podjął się transportu nielegalnych towarów dla Willarskiego...
„Potępienie” powstało, gdy żadna wytwórnia nie chciała podjąć się realizacji epickiego „Szatańskiego tanga”. Tarr napisał wtedy z László Krasznahorkaiem scenariusz, którego atmosfera, miejsce akcji i bohaterowie dokładnie odpowiadali światu przedstawionemu w „Szatańskim tangu”. W porównaniu z wcześniejszymi dziełami Tarra, w „Potępieniu” pojawiły się nowe elementy. Najbardziej znaczące są zmiany w podejściu do dialogu. We wcześniejszych filmach dialogi opierały się na improwizacji, nawet gdy grali zawodowi aktorzy. Tym razem dialogi zostały wcześniej napisane, w dodatku w bardzo poetyckim stylu, pozostającym w opozycji wobec naturalistycznej zgrzebności otoczenia: w rozpadającym się świecie wypaleni ludzie rozmawiają poetycko-filozoficznym językiem.
Natomiast podstawowym i spektakularnym zabiegiem formalnym jest w „Potępieniu” zupełnie nowatorska scenografia. Tarr stworzył świat w każdym szczególe sprawiający wrażenie realistycznego, a zarazem nieistniejący i całkowicie teatralny. Reżyser przemierzył Węgry w poszukiwaniu miejsc chylących się ku upadkowi, w których jeszcze można dostrzec cel, jakiemu miały służyć, a które stały się wyłącznie jego znikającym wspomnieniem. Kolejną nowością była specyficzna praca kamery i kompozycja ujęć. Tarr chciał, by kamera bez przerwy pracowała, aby jedno ujęcie płynnie przechodziło w drugie. Ujęcia miały jednocześnie zawrzeć zewnętrzny opis środowiska i wciągnąć widza w świat bohaterów. To, czego nie dało się przekazać w fabule, oddać miała strona wizualna filmu, obrazująca, dokąd zmierza ten świat. Tarr potrzebował długich ujęć i płynnej pracy kamery, by ukazać proces ciągłego powrotu do punktu wyjścia pomimo stwarzanych pozorów rozwoju.
Konstrukcję dychotomii ciągłego rozwoju i wiecznego powrotu wspomógł jeszcze jeden element: nieustanny deszcz. Przed Tarrem tylko Tarkowski używał motywu deszczu z taką konsekwencją, ale w zupełnie innym znaczeniu. Dla Tarkowskiego deszcz był zjawiskiem pozytywnym, dla Tarra zaś absolutnie negatywnym. Z zestawu najoczywistszych deszczowych skojarzeń Tarr wybrał monotonię i powolną, niezauważalną, lecz nieuniknioną destrukcję i rozkład.

katalog MFF Nowe Horyzonty, 2004

Lista seansów

luty 2027

Wybierz datę seansu

niedziela, 14 lutego 2027

Wybierz godzinę seansu

Tytuł polski
Potępienie
Tytuł oryginalny
Kárhozat
Reżyseria
Béla Tarr
Rok produkcji
1988
Czas trwania
120 min
Język
węgierski - napisy polskie
Obsada
Miklós B. Székely, Vali Kerekes, Hédi Temessy, Gyula Pauer, György Cserhalmi, Péter Breznyik Berg, Gáspár Ferdinándy, Jenõ Gaál, János Gémes Dixi, István Zsugán
Kraj produkcji
Węgry
Tytuł międzynarodowy
Damnation

Na ekranie