Początek lat sześćdziesiątych. Małe prowincjonalne miasteczko, wakacyjny bezruch, stacja kolejowa, potańcówki, tanie wino i niekończące się włóczęgi. Admirał, Ataman, Wódz i Pasza są jeszcze młodzi, ale dzieciństwo mają już za sobą. Marzą o przygodzie, wielkim świecie i miłości, choć na razie ich życie toczy się w rytmie kolejnych dni podobnych do siebie jak krople wody. Wszystko zmienia się, gdy Admirał poznaje przybyłą do miasteczka piękną Martę. Pierwsze zakochanie staje się dla niego doświadczeniem równie fascynującym, co bolesnym — oddala go od przyjaciół i po raz pierwszy zmusza do konfrontacji z dorosłością.
Barański, adaptując opowiadanie Stanisława Czycza, nie buduje jednak klasycznej historii miłosnej ani filmu o PRL-u. Interesuje go raczej ulotność pewnego momentu życia: chwila zawieszenia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością, kiedy przyszłość wydaje się jeszcze nieskończona, a teraźniejszość można bez końca przeciągać. Kamera Ryszarda Lenczewskiego obserwuje bohaterów z niezwykłą czułością, pozwalając scenom trwać, a pozornie nieistotnym gestom i rozmowom nabierać znaczenia.
To kino nostalgiczne, ale pozbawione sentymentalizmu. Barański nie rekonstruuje lat sześćdziesiątych jako epoki historycznej — raczej przywołuje je jako przestrzeń pamięci. W jego filmie najważniejsze okazują się nie wydarzenia, lecz atmosfera: upalne lato, puste ulice, peron, nocne rozmowy, pierwsza miłość i poczucie, że coś właśnie bezpowrotnie się kończy. Tytułowa rzeka staje się symbolem utraconego świata: bohaterowie pamiętają ją jako wielką, niemal mityczną krainę dziecięcych przygód, lecz kiedy wyruszają nad nią po latach, odkrywają zwyczajny, niewielki strumień.
W tym sensie „Nad rzeką, której nie ma” jest filmem o pamięci, przemijaniu i niemożności powrotu do własnej młodości. Barański osiąga niezwykły efekt, rezygnując z dramatycznych kulminacji i psychologicznych deklaracji. Jego bohaterowie po prostu chodzą, rozmawiają, zakochują się, kłócą, godzą i czekają — jakby próbowali zatrzymać czas, który nieuchronnie płynie dalej.
To jeden z tych filmów, w których fabuła jest tylko pretekstem, a prawdziwym tematem staje się czas. Film o młodości, która jeszcze trwa, a już zamienia się we wspomnienie.