Béla Tarr: dziesięć filmów, które ukształtowały jego kino

Béla Tarr nieustannie podkreślał znaczenie indywidualnego języka filmowego i odrzucał myślenie o kinie jako sztuce naśladowania. Wśród twórców, których szczególnie cenił, wymieniał Roberta Bressona, Yasujirō Ozu, Alfreda Hitchcocka i Federica Felliniego. Fascynowały go również obrazy Pietera Bruegla i Hieronima Boscha. W jego własnym kanonie znalazły się tak różnorodne dzieła, jak „Aleksander Newski” Eisensteina, „Na los szczęścia, Baltazarze” Bressona, „Berlin Alexanderplatz” Fassbindera, „M” – Morderca” Fritza Langa czy „Tokijska opowieść” Ozu. Od Eisensteina bierze powagę spojrzenia na zbiorowość, od Jancsó – świadomość przestrzeni i ruchu, od Fassbindera – bezkompromisowość w opisywaniu społecznych i ludzkich relacji. B. Tarr nie przejmował jednak cudzych rozwiązań, lecz konsekwentnie poszukiwał własnej formy i autorskiej wypowiedzi. 

Kino Béli Tarra wyrasta z wielkiej tradycji europejskiego modernizmu, ale prowadzi ją w zupełnie innym kierunku. Tarr przekształcił doświadczenia kilku pokoleń europejskich filmowców w całkowicie autonomiczny język artystyczny, w osobistą, radykalną wizję świata, w którym historia przestaje być opowieścią o działaniu, polityka ustępuje miejsca codzienności, a dramat człowieka rozgrywa się w rytmie czasu, którego nie można zatrzymać.
Tarr stworzył kino osobne, które czerpiąc z wielkiej tradycji światowego filmu, przekroczyło jej granice i samo stało się jednym z najważniejszych punktów odniesienia dla kolejnych pokoleń reżyserów.

 

Béla Tarr wybrał dziesięć poniższych filmów do plebiscytu „Sight and Sound” z 2022 roku, w którym reżyserzy wskazywali najlepsze filmy wszech czasów (w głosowaniu w 2012 roku Béla Tarr podał te same tytuły), kolejność podana przez reżysera:

  1. Aleksander Newski (Sergiej Eisenstein)
  2. Na los szczęścia, Baltazarze (Robert Bresson) 
  3. Berlin Alexanderplatz (Rainer Werner Fassbinder) 
  4. Szał (Alfred Hitchcock) 
  5. „M” – Morderca (Fritz Lang)
  6. Człowiek z kamerą (Dziga Wiertow) 
  7. Męczeństwo Joanny d'Arc (Carl Theodor Dreyer)
  8. Desperaci (Miklós Jancsó) 
  9. Tokijska opowieść (Yasujirō Ozu) 
10. Żyć własnym życiem (Jean-Luc Godard)